Türkiye–Bulgaristan çifte vergilendirme anlaşması

Şirket ve vergi · Son gözden geçirme: 2026-10-10

Anlaşma neyi çözer, neyi çözmez

Anlaşma bir gelir türünü ele alır ve o gelirin vergileme hakkını ülkeler arasında dağıtır: bazı gelirlerde yalnız mukim olduğunuz ülke vergiler, bazılarında gelirin doğduğu ülke de sınırlı bir vergileme hakkı tutar. Sonuçta ödediğiniz toplam vergi genelde tek ülkede kalırsınız gibi olur, ama sıfırlanmaz. Anlaşmanın çözmediği şey ise beyandır: iki ülkeye de beyan verme yükümlülüğünüz sürebilir, yalnız vergi mükerrer alınmaz.

Her şey mukimlikle başlar

Mukimlik, vatandaşlıktan da adresten de farklıdır; her ülke kendi kanununa göre belirler. İki ülke de sizi kendi mukimi sayarsa anlaşma bir sıra izler: daimî konut, hayatî menfaat merkezi, mutat mesken ve nihayet vatandaşlık. Bu değerlendirme kişiye özeldir ve bir mali müşavir ya da vergi hukukçusu olmadan yapılmaz — çünkü yanlış mukimlik varsayımı, geriye dönük düzeltme ve gecikme faizi anlamına gelir.

Hangi gelirler ayrı ayrı ele alınır

• •Ücret geliri — işin fiilen nerede yapıldığı ve işverenin nerede olduğu belirleyicidir.
• •Serbest meslek ve şirket kazancı — ülkede bir işyeri ya da sabit yer oluşup oluşmadığına bakılır.
• •Kira geliri — taşınmazın bulunduğu ülke kural olarak vergileme hakkını korur.
• •Temettü, faiz ve gayrimaddi hak bedeli — çoğu anlaşmada kaynak ülkeye sınırlı bir oran tanınır; oranı metnin kendisi belirler.
• •Emekli aylığı — kamu ve özel emekliliği ayrı maddelerde düzenlenir; ikisi aynı sonuca varmayabilir.

Anlaşmayı fiilen nasıl kullanırsınız

1. 1

   Mukimlik belgesini alın

   Bulgaristan mukimiyseniz НАП'tan yerel kişi olduğunuzu gösteren belge, Türkiye mukimiyseniz Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan mukimlik belgesi istenir. Karşı ülkedeki ödeyici bu belgeyi görmeden anlaşma oranını uygulamaz.
2. 2

   Ödeyiciye önceden bildirin

   Anlaşma çoğu zaman ödeme anında uygulanır. Belgeyi ödeme yapıldıktan sonra sunarsanız yol iade talebine döner ve uzar.
3. 3

   Beyanınızda mahsubu gösterin

   Diğer ülkede ödenen vergi, mukim olduğunuz ülkenin beyanında mahsup ya da istisna yöntemiyle dikkate alınır. Hangi yöntemin geçerli olduğunu anlaşma metni belirler.
4. 4

   Belgeleri saklayın

   Yurt dışında ödenen verginin kanıtı olmadan mahsup kabul edilmez; ödeme dekontu, stopaj yazısı ve karşı idarenin belgesi birlikte saklanır.

Anlaşmanın künyesi: НАП listesinde Türkiye

НАП'ın „Anlaşmalar listesi“ sayfası, Bulgaristan'ın çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması yaptığı devletleri imza ve yürürlük tarihleriyle sıralar. Türkiye satırı 07.07.1994 imza tarihini ve 17.09.1997 yürürlük tarihini gösterir; satırda yalnız anlaşma metninin bağlantısı vardır (birleştirilmiş metin ya da protokol bağlantısı yoktur). Maddelerin içeriği bu okumada ele alınmamıştır.

Bulgaristan kaynaklı gelirde anlaşma nasıl uygulanır

НАП'ın „Прилагане на СИДДО“ sayfasına göre Bulgaristan'da çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları doğrudan uygulanmaz; dayanak, Vergi ve Sigorta Usul Kanunu'nun (ДОПК) 135 ila 142. maddelerindeki ispat usulüyle gösterilir. Yabancı kişinin НАП'a kanıtlaması gereken dört nokta şunlardır:

• •Anlaşma anlamında diğer devletin mukimi olduğu.
• •Bulgaristan kaynaklı gelirin hak sahibi olduğu.
• •Gelirin gerçekten bağlı olduğu bir iş yeri ya da sabit yerin Bulgaristan'da bulunmadığı.
• •Anlaşmanın özel koşullarının yerine getirildiği.

Başvuruya; ilgili yıl ya da yıllar için mukimlik belgesi, gelirin gerçek hak sahibi olunduğunu ve Bulgaristan'daki bir iş yeri üzerinden elde edilmediğini belirten beyan, imzalayanın yetkisini gösteren belge (çoğunlukla ilgili ülkenin ticaret sicili özeti), sözleşme ve fatura gibi gelirin tutarını, dayanağını ve türünü gösteren belgeler ile varsa vekâletname eklenir. Kontrol yapılırsa НАП'ın görüş süresi başvurudan itibaren 60 gündür.

Bulgaristan mukimi olarak yurt dışı gelir ve yıllık beyan

НАП'ın gerçek kişi gelir vergisi sayfasına göre Bulgaristan'da yerel (mukim) gerçek kişi, vergilendirilen gelir elde ettiyse (hizmet sözleşmesi, kira, mal ya da hisse satışı), vergi indirimlerinden yararlanmak istiyorsa, yurt dışında hisse ya da taşınmaz mülkiyeti varsa veya yurt dışından kesin vergiye tabi temettü ve ödül gibi gelir elde ettiyse yıllık beyan verir (ZDDFL m.50). Yerel gerçek kişinin yurt dışı kaynaklı gelirinde ödeyici vergi kesmiyorsa (m.67/4) vergi ertesi yılın 30 Nisan'ına kadar ödenir ve aynı tarihte yıllık beyanda gösterilir. Yurt dışında ödenen verginin Bulgaristan'da mahsup ya da istisna yöntemiyle nasıl dikkate alınacağı anlaşmanın ilgili maddesine bağlıdır; bu madde okunmadığı için burada yazılmamıştır.

Sık sorulanlar

İlgili konular