Bulgaristan'da serbest meslek ve kendi sigortanız

Çalışma hayatı · Son gözden geçirme: 2026-10-10

Kendi adına sigortalılık ne demek

Ücretli çalışanda sigorta primlerini işveren hesaplar, keser ve yatırır. Serbest çalışanda böyle bir aracı yoktur: primi kendiniz hesaplar, kendiniz beyan eder ve kendiniz ödersiniz. Primler kanunda tanımlı alt ve üst sınırlar arasında seçtiğiniz prime esas kazanç üzerinden hesaplanır; yıl sonunda gerçekleşen gelirinize göre bir denkleştirme yapılır. Emeklilik, hastalık ve analık haklarınızın kapsamı doğrudan bu seçime bağlıdır — sigorta yalnızca bir gider kalemi değil, ileriye dönük bir haktır.

Kayıt: nereye, hangi sırayla

1. 1

   Statünüzü belirleyin

   Serbest meslek mensubu (свободна професия), zanaatkâr, ET olarak tescilli tacir ya da bir şirketin yönetici ortağı — hepsi kendi adına sigortalı sayılır, ancak kayıt yolları farklıdır.
2. 2

   Serbest meslekte БУЛСТАТ kaydı

   Ticaret siciline tescili gerektirmeyen serbest meslek mensupları Агенция по вписванията nezdindeki БУЛСТАТ siciline kaydolur ve bir kayıt numarası alır.
3. 3

   Faaliyete başlamayı НАП'a bildirin

   Kendi adına sigortalılığın başladığı НАП'a bildirilir; faaliyetin durdurulması ve yeniden başlaması da aynı şekilde bildirime tabidir.
4. 4

   Muhasebe düzenini kurun

   Gelir ve giderlerin belgeli tutulması, fatura düzeni ve yıllık beyanname için baştan bir sistem kurmak sonradan düzeltmekten ucuzdur.

Beyan takvimi ve kurumlar arası iş bölümü

• •НАП vergi ve primlerin beyanı ile tahsilatını yürütür; düzenli prim bildirimleri ve yıllık gelir beyannamesi buraya verilir.
• •НОИ toplanan primlere dayanan hakları yönetir: emeklilik, hastalık ve analık ödemeleri bu kurumun alanıdır.
• •МТСП çalışma ve sosyal politika mevzuatını belirleyen bakanlıktır; kural değişiklikleri buradan duyurulur.
• •Kanun bazı serbest meslek gelirlerinde götürü gider indirimi tanır; oran ЗДДФЛ'de tanımlıdır ve gelir türüne göre değişir.

Граждански договор ile iş sözleşmesi arasındaki fark

Bulgaristan'da serbest çalışmanın yaygın biçimlerinden biri граждански договор (medeni hukuk sözleşmesi) ile iş yapmaktır. Bu, iş sözleşmesinden (трудов договор) farklıdır: çalışma saati, izin ve kıdem tazminatı gibi iş hukuku korumaları doğurmaz, buna karşılık esnekliği yüksektir. Bu sözleşmelerde ödeme yapan taraf çoğu zaman vergi ve prim kesintisini kendisi yapar; kesintinin nasıl yapıldığını sözleşme imzalanmadan netleştirmek, yıl sonunda sürpriz yaşamamak için önemlidir.

2026 rakamları: prime esas kazanç ve prim kalemleri

НАП'ın «Осигурявам се сам» sayfasına göre 2026 Devlet Sosyal Sigorta Bütçesi Kanunu, kendi adına sigortalılar için aylık asgari prime esas kazancı 1 Ocak–31 Temmuz 2026 arasında 550,66 euro, 1 Ağustos 2026'dan itibaren ise 620,20 euro olarak belirler. Aylık azami prime esas kazanç aynı dönemlerde sırasıyla 2.111,64 euro ve 2.300 euro'dur. Yıl içinde bu aralıktan seçtiğiniz kazanç üzerinden avans prim ödersiniz; yıllık beyannameyle verdiğiniz iki tablo, primi gerçekleşen gelire göre denkleştirir.

• •Emeklilik fonu: 1 Ocak 1960'tan önce doğanlar için %19,8; 31 Aralık 1959'dan sonra doğanlar için %14,8.
• •Evrensel emeklilik fonu (31 Aralık 1959'dan sonra doğanlar): %5.
• •Sağlık sigortası: %8.
• •Genel hastalık ve analık fonu: %3,5 (sayfada yıldızla işaretli kalem).

Bildirim, kayıt ve beyan: sayfaların verdiği süreler

Serbest çalışmada en pahalı hata kaçırılan süredir. Kaynak sayfalar şu takvimi ve evrakı yazar:

• •Faaliyete başlama, ara verme, yeniden başlama veya sona erme: kendi adına sigortalı kişi bunu 7 gün içinde bildirir.
• •Aylık «Образец 1» sigortalı bilgi bildirimi: ilgili ayı izleyen ayın 25'ine kadar.
• •Yıllık gelir beyanı: tacir olmayan serbest meslek erbabı için 10 Ocak–30 Nisan; НАП sayfasında gelir vergisi oranı %10, şahıs işletmeleri (ET) için ise %15 yazılıdır.
• •БУЛСТАТ: serbest meslek veya zanaat erbabı gerçek kişiler siciline kaydolur; ЕГН ya da ЛНЧ'si olmayıp ülkede bağımsız kişisel hizmet veren yabancı gerçek kişiler de kayıt kapsamındadır.
• •Kayıt evrakı: РБ-2 başvuru formu, bilgilerin doğruluğuna dair beyan ve faaliyetin Bulgaristan'da yürütüldüğünü gösteren belge. Başvuru Агенция по вписванията bölge birimlerine kâğıtla ya da bulstat.bg üzerinden elektronik verilir.

Sık sorulanlar

İlgili konular