Emekliler için Bulgaristan oturum izni

Vize ve ikamet · Son gözden geçirme: 2026-08-23

Emeklilik ayrı bir gerekçedir

Oturum izni bir tür değil bir gerekçe üzerine kurulur; dosyanın omurgası, ülkeye niçin geldiğinizi gösteren bu gerekçedir. Yabancılar mevzuatı uzatmalı ikamet gerekçelerini bir madde altında sayar ve bunların arasında emekli aylığı hakkına sahip olup yeterli geçim kaynağı bulunan kişiler ayrı bir bent olarak yer alır. Bunun pratik anlamı, emeklinin dosyasını bir işverene ya da bir şirkete bağlamak zorunda olmamasıdır.

Bu ayrı bendin bir başka sonucu daha vardır: emekli gerekçesiyle verilen uzatmalı ikamet, Bulgaristan işgücü piyasasına erişim sağlamaz. Yani emekli olarak yerleşip yanında ücretli iş yapmak isteyen kişi, ayrı bir çalışma iznine ya da başka bir gerekçeye ihtiyaç duyar. Emekli olarak gelmek ile çalışmak üzere gelmek iki farklı dosyadır.

Kanunun aradığı iki şey

Gerekçenin iki ayağı vardır ve ikisi birlikte istenir. Birincisi emekli aylığı hakkının belgelenmesidir: hangi ülkenin kurumundan olursa olsun, aylığa hak kazandığınızı gösteren resmî bir karar ya da ödeme belgesi. İkincisi yeterli geçim kaynağıdır — ve burada mevzuat sabit bir rakam koymaz, ülkedeki sosyal referanslara bağlar. Aranan tutar Bulgaristan mevzuatındaki asgari aylık ücretten, asgari burstan ya da asgari emekli aylığından az olamaz.

Tabloyu okurken iki tuzağa dikkat edin. Birincisi, „asgari emekli aylığı kadar aylığım var, o hâlde yeterli“ çıkarımı otomatik değildir: eşik bir taban, idarenin değerlendirmesi ise bütünseldir; konut, hane büyüklüğü ve sağlık gideri birlikte bakılır. İkincisi, bu tutarlar yıl içinde değişebilir — 2026'da olduğu gibi 1 Temmuz'da yükselmiştir. Yenileme dosyanızı bir önceki değere göre kurmayın.

Yurt dışından gelen aylık

Aylığın Bulgaristan kurumundan gelmesi gerekmez. Türkiye'den, Almanya'dan ya da başka bir ülkeden ödenen emekli aylığı geçim kaynağı olarak gösterilebilir; aranan, aylığın belgelenebilir ve düzenli olmasıdır. Ancak yabancı kurumdan alınan belge, çeviri ve onay zincirinden geçmek zorundadır ve bu zincir takvimin en yavaş kısmıdır. Belgeyi ülkenizden ayrılmadan önce temin etmek, sonradan uzaktan uğraşmaktan çok daha kolaydır.

İki ülkede sigortalılık geçmişi olanlar için ayrı bir konu daha vardır: sürelerin birleştirilmesi ve aylığın hangi ülkeden ödeneceği. Bu, oturum dosyasından ayrı bir sosyal güvenlik meselesidir ve ikili anlaşmalar ya da AB koordinasyon kuralları üzerinden yürür; bu sitede ayrı yazılarda ele alınıyor. Oturum dosyası açısından önemli olan tek şey, aylığın hangi kurumdan geldiğinin belgeyle görünmesidir.

Sağlık tarafı

Geçim şartının yanında duran ikinci şart zorunlu sağlık sigortasıdır: Bulgaristan topraklarında geçerli olması aranır. Emekliler için bu şart genç başvuranlara göre daha ağır sonuçlar doğurur, çünkü özel sigorta priminin yaşla arttığı ve bazı ürünlerin belirli bir yaşın üstünde teminatı daralttığı bir alandır. Bütçe kurarken sigorta kalemini gelirin yanında değil, gelirden ayrı bir gider olarak düşünmek gerekir.

AB, Avrupa Ekonomik Alanı ya da İsviçre vatandaşı emekliler için tablo farklıdır: sağlık hakları AB'nin sosyal güvenlik koordinasyonu kurallarına göre belirlenir ve emekli aylığını ödeyen ülke ile ikamet edilen ülke arasındaki ilişki üzerinden yürür. Üçüncü ülke vatandaşı emekli ise sigortasını kendisi kurar. Bu iki hattı karıştırmamak, hem bütçe hem beklenti açısından önemlidir.

AB vatandaşı emeklide izin değil kayıt

AB, Avrupa Ekonomik Alanı ya da İsviçre vatandaşıysanız Bulgaristan'a yerleşmeniz „izin“ mantığıyla değil „kayıt“ mantığıyla işler: serbest dolaşım hakkınız vardır ve idareye başvurunuz bir izin talebi değil bir tescil işlemidir. Beş yıl kesintisiz yasal ikametten sonra daimi ikamet hakkı doğar. Üçüncü ülke vatandaşı emeklinin yolu ise izin hattıdır ve her yıl yenilenen uzatmalı ikametle başlar.

Bu fark, aynı yaştaki iki emeklinin Bulgaristan'da bambaşka bir idari deneyim yaşamasının sebebidir. Yazının geri kalanındaki adımlar üçüncü ülke vatandaşı emekliyi anlatır; AB vatandaşı emekli için kayıt hattını anlatan ayrı yazılara bakın.

Dosyanın omurgası

1. 1

   Aylık belgesini alın

   Emekli aylığı kararı ya da ödeme belgesi; yabancı kurumdan alınmışsa çeviri ve onay zinciriyle birlikte. Bu belge dosyanın gerekçesini kanıtlar.
2. 2

   Geçimi gösterin

   Banka hesap özeti ve düzenli girişleri gösteren kayıtlar. Tek seferlik bakiye değil, akış gösterin.
3. 3

   Konutu belgeleyin

   Tapu, kira sözleşmesi ya da noter onaylı kabul beyanı. Bu belge aynı zamanda adres kaydının temelidir.
4. 4

   Sağlık sigortasını kurun

   Bulgaristan topraklarında geçerli zorunlu sağlık sigortası. Yaşa bağlı prim farkını bütçeye baştan yazın.
5. 5

   Vize ve ikamet sırasını doğru kurun

   Üçüncü ülke vatandaşı için yol, yurt dışından alınan uzun süreli vizeyle başlar ve ülkeye girdikten sonra Migrasyon Müdürlüğü'ne yapılan ikamet başvurusuyla sürer.

Beş yıl sonrası

Emekli gerekçesiyle alınan uzatmalı ikamet bir yıla kadar verilir ve her yıl yenilenir. Kesintisiz beş yıllık yasal ikametten sonra daimi ya da uzun süreli mukim statüsüne geçiş gündeme gelir; bu geçiş yıllık yenileme yükünü ve onun harcını ortadan kaldırdığı için emekliler açısından hem idari hem mali bir rahatlamadır. Buradaki tek kritik şey kesintisizliktir: bir yenilemenin gecikmesi, beş yıllık sayacı zedeler.

Bu yüzden emekli dosyasında en önemli alışkanlık, kartın bitiş tarihini yıl başında takvime yazmaktır. Emeklilikte günler daha rahat akar ve tam bu rahatlık, tarihin fark edilmeden geçmesine yol açar.

Oturum izni vergi mukimliği demek değildir

Emeklilerin en sık karıştırdığı iki kavram ikamet izni ile vergi mukimliğidir. İkamet izni size ülkede kalma hakkı verir; vergi mukimliği ise ayrı ölçütlere göre belirlenir ve aylığınızın nerede vergilendirileceğini etkiler. İki ülke arasındaki çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması bu noktada belirleyici olabilir. Bu konu bu sitede ayrı yazılarda ele alınıyor; oturum dosyanızı hazırlarken vergi sonucunu ayrıca sormanız gerekir.

Emeklilerin en sık yaptığı dört hata

• •Aylık belgesini ülkeden ayrıldıktan sonra temin etmeye çalışmak. Uzaktan alınan belgede onay zinciri en çok orada tıkanır.
• •Sigorta kalemini geç hesaplamak. Yaşa bağlı prim, bütçeyi başvurunun son haftasında bozar.
• •Asgari eşiği tavan sanmak. Eşik tabandır; idare hane ve konutla birlikte değerlendirir.
• •Yenileme tarihini kaçırmak. Kesintisizlik, beş yıl sonundaki daimi ikametin tek şartıdır.

Sık sorulanlar

İlgili konular