AB vatandaşı Bulgaristan'da iş kurabilir mi?

AB üyeliği ve haklar · Son gözden geçirme: 2026-08-23

Hakkın kaynağı: ulusal kanun değil, kurucu antlaşma

Yerleşme özgürlüğü, bağımsız çalışan olarak faaliyete başlama ve bu faaliyeti sürdürme hakkını, ayrıca teşebbüs — özellikle şirket — kurma ve yönetme hakkını kapsar. Antlaşmanın kullandığı ölçü önemlidir: bu hak, yerleşmenin gerçekleştiği ülkenin KENDİ VATANDAŞLARI için öngördüğü koşullar altında kullanılır. Yani hak bir muafiyet değil, bir eşitlik kuralıdır: Bulgaristan bir Bulgar vatandaşından ne istiyorsa sizden de onu isteyebilir; ondan istemediği bir şeyi sizden isteyemez.

Bu ayrımı kavramak, pratikte çok zaman kazandırır. Ticaret Sicili'ne tescil, vergi kaydı, muhasebe düzeni, mesleki düzenlemelere uyum — bunların hepsi Bulgar girişimci için de zorunludur, dolayısıyla sizden istenmesi hakkınızın ihlali değildir. Buna karşılık yalnız yabancı olduğunuz için istenen bir ek belge, ek sermaye ya da ek izin, antlaşmanın yasakladığı türden bir kısıtlamadır ve itiraz edilebilir.

İki farklı özgürlük: yerleşmek ile hizmet sunmak

AB hukuku, başka bir üye devlette iş yapmanın iki ayrı biçimini tanır ve bunların rejimi farklıdır. Yerleşme özgürlüğü (md. 49), ekonomik faaliyetin istikrarlı ve sürekli biçimde yürütülmesini kapsar — Bulgaristan'da şirket kurmak, ofis açmak, ekip istihdam etmek buraya girer. Hizmet sunma özgürlüğü (md. 56) ise geçici olarak, kendi ülkenizde yerleşik kalarak başka bir üye devlette hizmet vermenizi kapsar. Aradaki fark, faaliyetin süresi, düzenliliği ve altyapısıyla ölçülür.

Pratikte hangi adımlar var

1. 1

   Üç ayı aşacaksanız ikamet kaydı yaptırın

   2004/38/AT sayılı direktife göre bir üye devlette üç aydan uzun kalan AB vatandaşı ilgili makamlara kayıt yaptırır. Bu bir izin değil, bir kayıt işlemidir; çalışan ya da bağımsız çalışan olmak, kaydın dayandığı hâllerden biridir.
2. 2

   Kimlik numarası alın

   Vergi ve sosyal güvenlik kayıtları bir kişisel numaraya bağlanır. Bu numara olmadan sicil ve banka adımları ilerlemez.
3. 3

   Hukuki biçimi seçin ve tescil edin

   Şirket kuracaksanız Ticaret Sicili'ne tescil edilirsiniz; bağımsız çalışan olarak faaliyet göstereceksiniz de olabilir. İki yolun vergi ve prim sonuçları farklıdır.
4. 4

   Vergi ve sigorta kaydını tamamlayın

   Faaliyetin başladığı andan itibaren beyan yükümlülükleri doğar. Bu adım, hakkınızın değil, faaliyetin gereğidir.
5. 5

   Mesleğiniz düzenlenmişse tanıma sürecini önceden başlatın

   Bazı meslekler ulusal düzeyde düzenlenmiştir ve icrası için niteliğin tanınması gerekir. Bu süreç haftalar alabilir; iş planına baştan konmalıdır.

Eşit muamele: kapsamı ve sınırı

2004/38/AT sayılı direktif, direktife dayanarak ev sahibi üye devlette ikamet eden tüm Birlik vatandaşlarının, Antlaşma'nın kapsamı içinde o devletin vatandaşlarıyla eşit muamele göreceğini söyler; bu, onlara eşlik eden aile üyeleri için de geçerlidir. Aynı direktif bir sınır da koyar: ev sahibi devletin makamları, kalışın ilk üç ayında ücretli bir iş yapmayan AB vatandaşlarına sosyal yardım sağlamakla yükümlü değildir. Yani eşitlik kuralı geniştir ama koşulsuz değildir.

Sosyal güvenlik: aynı anda yalnız bir ülkenin mevzuatı

AB'nin sosyal güvenlik koordinasyonu, 883/2004 ve 987/2009 sayılı tüzüklerle yürür ve temel ilkesi şudur: kişi aynı anda yalnız bir üye devletin mevzuatına tabidir. Hangi ülkenin mevzuatının uygulanacağı, kural olarak faaliyetin fiilen yürütüldüğü yere göre belirlenir. Kendi ülkenizde yerleşik kalıp geçici olarak başka bir üye devlette çalışıyorsanız, koşullar sağlanıyorsa gönderen ülkenin mevzuatına tabi kalmaya devam edersiniz ve bunu A1 taşınabilir belgesiyle kanıtlarsınız. Görevlendirme süresi 24 ayı aşamaz ve bir başka görevlendirilmiş kişinin yerine gönderilme hâlinde bu kural uygulanmaz.

Sık sorulanlar

İlgili konular