Bulgaristan'da yıllık izin: 20 gün ve ötesi

Çalışma hayatı · Son gözden geçirme: 2026-08-24

Asgari ölçü: 20 iş günü, takvim günü değil

Kanunun kullandığı birim İŞ GÜNÜDÜR. Bu ayrım sanıldığından önemlidir: 20 iş günü, hafta sonları ve resmî tatiller sayılmadığı için takvimde dört haftaya karşılık gelir. Türkiye'den ya da takvim günü mantığına alışkın başka bir ülkeden gelen biri „20 gün az“ diye düşünüp yanılır; aynı ölçü takvim gününe çevrildiğinde 28 güne yaklaşır. İzin dilekçesi yazarken de bu birim kullanılır — beş iş günü isteyen kişi, araya giren hafta sonuyla birlikte dokuz gün evde olur.

20 iş günü bir TABANDIR, tavan değil. Bireysel iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi daha fazlasını kararlaştırabilir; Bulgaristan'da özellikle bilişim, dış kaynak hizmetleri ve büyük üretim tesislerinde 22-25 iş günü sık görülür. Buna karşılık kanunun tabanının altına inen hiçbir sözleşme hükmü geçerli değildir — çalışanın rızası da bunu geçerli kılmaz, çünkü asgari izin vazgeçilebilir bir hak değildir.

Hakkın doğuşu: dört aylık kıdem kuralı

İlk kez çalışmaya başlayan bir kişi, ücretli yıllık iznini en az dört ay çalışma kıdemi edindikten sonra kullanabilir. Dört ay dolduğunda kişi, o yılın izninin TAMAMINA hak kazanır — yani „dört ay çalıştım, üçte birini alırım“ diye bir orantı yoktur. Bu, iş yılının ortasında Bulgaristan'a gelip işe başlayan biri için doğrudan pratik bir sonuç doğurur: eylülde başlayan bir kişi ocak ayında dört ayı doldurur ve o takvim yılının izin hakkı bütün olarak önünde durur.

Dört ayın hesabında yalnız o iş yerindeki süre değil, kanunun çalışma kıdemi (трудов стаж) saydığı süreler dikkate alınır. Yani daha önce Bulgaristan'da iş sözleşmesiyle çalışmış bir kişi, yeni işine girdiğinde bu şartı çoktan sağlamış olabilir. Yurt dışındaki çalışmanın nasıl sayılacağı ayrı bir konudur ve belgeye bağlıdır; işe girerken önceki çalışma kayıtlarınızı (özellikle AB içindeki dönemleri) muhasebeye teslim etmek, sonradan çıkacak tartışmayı baştan keser.

Ek yıllık izin: 20 günün üstüne kanunla eklenenler

КТ чл. 156, iki hâlde EK ücretli yıllık izin öngörür. Birincisi, alınan tedbirlere rağmen ortadan kaldırılamayan, sınırlandırılamayan ya da azaltılamayan özel koşullar ve hayat/sağlık riskleri altında çalışma: bu hâlde ek izin en az 5 iş günüdür. İkincisi, düzensiz çalışma günü rejimi (ненормиран работен ден) — yani işin niteliği gereği çalışma süresinin gerektiğinde uzayabildiği görevler: burada da ek izin en az 5 iş günüdür.

Hangi işlerin birinci gruba girdiği Bakanlar Kurulu kararnamesiyle belirlenir; liste keyfî değildir ve işveren „bizde ağır iş yok“ diyerek listeyi aşamaz. İkinci grup ise işverenin kendi emriyle belirlenen görev listesine bağlıdır: düzensiz çalışma günü rejimine hangi pozisyonların alındığı yazılı olarak ilan edilmelidir. Sözleşmenizde „ненормиран работен ден“ ibaresi varsa, bunun karşılığı olan ek izin günlerinin de yazılı olması gerekir.

КТ чл. 156а, toplu ya da bireysel iş sözleşmesiyle çл. 156'daki izinlerin daha yüksek belirlenebileceğini söyler. Uygulamada bu, ek iznin bir pazarlık kalemi olduğu anlamına gelir: kıdem, vardiya düzeni ya da nöbet yükü karşılığında ek gün istemek meşru ve yaygındır. Ek iznin ne kadar olduğu ve hangi gerekçeye dayandığı, sözleşmenin ayrı bir maddesinde durmalıdır — „şirket politikası“ ifadesi bir hak yaratmaz.

İzin nasıl planlanır: yıllık çizelge zorunluluğu

Bulgaristan'da yıllık izin, çalışanın canı istediğinde dilekçe verdiği bir şey değil, önceden planlanan bir şeydir. КТ чл. 173 ал. 1'e göre işveren, önceki takvim yılının 31 Aralık gününe kadar, sendika temsilcileri ve çalışan temsilcileriyle istişare ettikten sonra, ertesi yıl için ücretli yıllık iznin kullanım ÇİZELGESİNİ onaylar. Yani ocak ayında yürürlükte olan bir çizelge olmalıdır.

Çizelge çalışanı da işvereni de bağlar ve iki yönlü koruma sağlar. Çalışan açısından: çizelgede yer alan bir dönem keyfî olarak reddedilemez. İşveren açısından: iş yükünün yoğun olduğu dönemler önceden görülebilir ve izinler dağıtılabilir. Uygulamada en sık görülen sorun, çizelgenin hiç yapılmaması ya da bir kez yapılıp bir daha bakılmamasıdır; bu, çalışanın izin isteme gücünü zayıflatan sessiz bir ihlaldir.

1. 1

   Aralık ayında çizelgenin yapılıp yapılmadığını sorun

   Çizelge yoksa bu bir eksikliktir. Sorunun kendisi çoğu iş yerinde çizelgeyi ortaya çıkarır.
2. 2

   Kendi tercihinizi yazılı olarak bildirin

   İstişare aşaması çizelge onaylanmadan öncedir. Yazılı bildirim, sonradan „söylememiştin“ tartışmasını kapatır.
3. 3

   İzne çıkarken yine de dilekçe verin

   Çizelge planı gösterir; fiilî kullanım işveren onayıyla ve yazılı taleple başlar. Onayın kopyasını saklayın.
4. 4

   Kalan gün sayınızı yıl ortasında bir kez kontrol edin

   Muhasebe kaydı ile sizin sayımınız çoğu zaman bir-iki gün ayrışır. Yıl sonunda değil, haziranda fark etmek çözümü kolaylaştırır.
5. 5

   Yıl sonunda kalan günleri erteleme kurallarına göre planlayın

   Ertelenen izin sonsuza kadar yaşamaz; aşağıdaki iki yıllık zamanaşımı kuralı burada devreye girer.

Kullanılmayan izin: iki yıllık zamanaşımı

Bu, Bulgaristan'daki yıllık izin rejiminin en çok yanlış bilinen kuralıdır. İş Teftiş Kurumu'nun (ГИТ) açık ifadesiyle: ücretli yıllık izin, ait olduğu yılın bitiminden itibaren iki yıl içinde kullanılmazsa — sebebi ne olursa olsun — kullanma hakkı zamanaşımına uğrar. Zamanaşımı, iznin ait olduğu yılı izleyen yıldan itibaren işlemeye başlar. Yani 2024 yılının izni, 2026 yılının sonuna kadar kullanılabilir; 2027'ye taşınamaz.

İkinci ayrıntı da en az birincisi kadar önemlidir: bu iki yıllık pencere, iznin resmen ERTELENMİŞ olup olmamasına bakmaz. ГИТ'in kendi açıklaması bunu net söyler — günler ertelenmiş de olsa ertelenmemiş de olsa, iki yıllık zamanaşımı süresi içinde kullanılabilirler. Yani „ertelenmedi, o yüzden yandı“ savunması yanlıştır; ama „nasılsa duruyor“ rahatlığı da yanlıştır, çünkü pencere gerçekten kapanır.

Üçüncü bir hâl daha vardır: КТ чл. 176 ал. 4 uyarınca ertelenen izinde, kullanma hakkı, kullanmama sebebinin ortadan kalktığı yılın bitiminden itibaren iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Bu hüküm özellikle uzun süreli hastalık raporu ya da doğum izni sonrası işe dönen kişiler için önemlidir: onların saati, işe dönüş yılının sonundan itibaren işlemeye başlar, izin yılından değil.

İş bittiğinde: kullanılmayan izin ne olur

İş ilişkisi sona erdiğinde işveren, zamanaşımına uğramamış BÜTÜN izin günleri için tazminat borçludur. Bu tazminatın hesabı КТ чл. 224 ал. 1'e dayanır ve son bordro dönemine göre yapılır. Burada iki nokta gözden kaçar: birincisi, tazminat yalnız son yılın izni için değil, zamanaşımına uğramamış geçmiş yıl günleri için de ödenir. İkincisi, dört aylık kıdem dolmadan ayrılan kişi de bu tazminata hak kazanır.

Pratik tavsiye: ayrılık görüşmesine kalan gün sayınızı kendi hesabınızla girin. İşten ayrılırken hazırlanan hesap belgesinde izin tazminatı ayrı bir satır olarak görünmelidir; görünmüyorsa sorun. İhtilafın en sık çıktığı yer, geçmiş yıllardan devreden günlerin hesaba katılmamasıdır — ve bu, tam da zamanaşımı kuralının bilinmemesinden doğar.

Uzun devamsızlıkta izin hakkı işlemeye devam eder mi

Bu soru özellikle uzun hastalık raporu, doğum izni ya da çocuk bakımı izni kullanan kişiler için hayatidir. Kısa cevap: iş ilişkisi ayakta durduğu sürece izin hakkı kendiliğinden yok olmaz; ancak hangi dönemlerin çalışma kıdemi sayıldığı ayrı bir sorudur ve türüne göre değişir. Bu yüzden „bir yıl raporluydum, iznim de yandı mı“ sorusunun cevabı otomatik bir hayır ya da evet değildir — hesap, devamsızlığın hangi hukuki sebebe dayandığına bakılarak yapılır.

Pratikte en önemli koruma КТ чл. 176 ал. 4'ün ertelemeye ilişkin hükmüdür: kullanmama sebebi ortadan kalktığı yılın bitiminden itibaren iki yıllık süre yeniden başlar. Uzun raporun ya da doğum izninin ardından işe dönen bir kişi için bu, biriken günlerin hemen ertesi yıl yanmayacağı anlamına gelir. İşe dönüş görüşmesinde yapılacak ilk iş, biriken gün sayısını ve her yıl için zamanaşımı tarihini muhasebeden yazılı olarak almaktır.

İzin günlerinin parası: ödeme nasıl hesaplanır

Yıllık izin ücretli bir izindir; yani izinli geçen günler için çalışana ödeme yapılır. Ödemenin tabanı, çalışanın izne çıkmadan önceki dönemdeki ortalama günlük brüt ücretidir. Bu ayrıntı, ücreti değişken olan çalışanlar için — primli satış, vardiya zamları, düzenli fazla mesai yapanlar — doğrudan paraya yansır: sabit maaşlı bir kişide izin ayı ile normal ay arasında fark oluşmazken, gelirinin bir bölümü değişken kalemlerden gelen bir kişide izin ayının tutarı farklı çıkabilir.

Buradan çıkan pratik sonuç şudur: izin dönemini seçerken yalnız tatil takvimine değil, kendi ücret yapınıza da bakın. Değişken kalemlerin yüksek olduğu bir dönemin hemen ardından izne çıkmak, aynı iznin daha yüksek ödenmesi anlamına gelebilir. Bu bir oyun değil, hesabın nasıl çalıştığını bilmektir; ve ihtilaf çıkarsa tartışılacak şey de tam olarak bu taban hesabıdır.

İzin talebi reddedilirse ne yapılır

İzin hakkı ile iznin kullanılacağı TARİH aynı şey değildir. Hak kanundandır; tarih ise çizelgeye, iş yüküne ve işveren onayına bağlıdır. Bu yüzden bir talebin reddedilmesi tek başına hak ihlali değildir — hak ihlali, çalışanın yıl boyunca izin kullanmasının fiilen engellenmesi ve günlerin zamanaşımına doğru itilmesidir. Ayrım, tek bir reddin mi yoksa bir kalıbın mı söz konusu olduğuna bakar.

Ret bir kalıba dönüşüyorsa izlenecek yol yazılıdır ve sırayla ilerler: talebi ve reddi yazılı hâle getirin, çizelgeye atıf yapın, kalan gün sayınızı ve zamanaşımı tarihini hatırlatın, ardından çözüm bulunmazsa İş Teftiş Kurumu'na başvurun. Bu sıralamanın önemi şudur: denetim, işverenin bir tarihte hayır demesine değil, yıl boyunca izin kullandırmamış olmasına bakar — ve bunu ancak yazışma gösterebilir.

Görevlendirilerek (командирован) Bulgaristan'da çalışanlar için ayrı bir hat vardır: ücretli yıllık izin, görevlendirilen çalışana da uygulanan asgari koşullar setinin içindedir ve ГИТ bunun için ayrı bir bilgilendirme sayfası yayımlar. Yani sözleşmeniz başka bir ülkenin hukukuna tabi olsa bile, Bulgaristan'da geçirdiğiniz görev süresi boyunca izin bakımından asgari bir koruma altındasınız.

İznin bölünmesi, geri çağrılma ve iptal

İzin bölünerek kullanılabilir; kanun tek parça kullanımı zorunlu kılmaz. Buna karşılık iznin amacı dinlenmedir ve bu amacı anlamsız kılacak biçimde günlük parçalara bölmek, hem çalışan hem denetim açısından sorunludur. Uygulamada yaygın düzen, iznin bir kısmının yaz döneminde blok hâlinde, kalanının yıl içine dağıtılarak kullanılmasıdır.

İzindeyken işe çağrılmak istisnai bir durumdur ve kendiliğinden mümkün değildir. İzin kesilirse kalan günler yanmaz; kullanılmayan kısım daha sonra kullanılmak üzere durur. Aynı şekilde izin sırasında hastalanan ve rapor alan bir kişinin izni, raporlu geçen günler bakımından tüketilmiş sayılmaz. Bu iki durumda da belge kritik önemdedir: geri çağrılma yazılı olmalı, rapor sisteme girmiş olmalıdır.

Diğer izin türleriyle karıştırmayın

• •Ücretsiz izin — tarafların anlaşmasıyla kullanılır; ücret ödenmez ve kıdem sayımı bakımından kendi kuralları vardır. Yıllık izin bittiğinde otomatik olarak devreye giren bir hak değildir.
• •Hastalık izni — болничен лист ile belgelenir ve yıllık izinden tamamen ayrı bir rejimdir; ödemesi işveren ve НОИ arasında bölünür. Ayrıntısı bu sitedeki hastalık izni yazısındadır.
• •Gebelik, doğum ve çocuk bakımı izinleri — süresi ve ödemesi Кодекс за социално осигуряване'ye dayanır; yıllık izin hakkı bu dönemlerde de işlemeye devam eder.
• •Eğitim izni ve özel amaçlı izinler — sınav, evlenme, yakının vefatı gibi hâller için kanunun ayrıca tanıdığı kısa izinlerdir; yıllık izinden düşülmez.
• •Görevlendirilen (командирован) çalışanlar — başka bir AB ülkesinden Bulgaristan'a geçici görevle gelenler için asgari koşullar setine ücretli yıllık izin de dâhildir; ГИТ bunun için ayrı bir bilgilendirme yayımlar.

Kısmi süreli ve belirli süreli sözleşmelerde izin

Kısmi süreli çalışan bir kişinin yıllık izin hakkı, tam zamanlı çalışana göre orantısal olarak azaltılmaz: izin GÜN olarak hesaplanır ve haftada üç gün çalışan biri de yılda aynı sayıda iş günü izne hak kazanır. Değişen şey, izin günlerinin parasal karşılığıdır — çünkü ödeme, kişinin kendi ortalama günlük ücreti üzerinden yapılır. Bu ayrım kısmi süreli çalışanların en sık yanıltıldığı noktadır ve „senin iznin de yarısı“ cümlesi kural olarak doğru değildir.

Belirli süreli sözleşmelerde ise mesele, dört aylık kıdem şartının sözleşme süresine sığıp sığmadığıdır. Altı aylık bir sözleşmede dört ay dolar ve izne çıkma hakkı doğar; üç aylık bir sözleşmede dolmaz ve sözleşme sona erdiğinde kullanılmayan izin tazminat olarak ödenir. Mevsimlik çalışmanın yaygın olduğu turizm ve tarımda bu ayrım her yıl tekrar tekrar karşımıza çıkar ve sezon sonu hesabının en sık atlanan kalemidir.

Bulgaristan'a yeni gelenlerin en sık düştüğü üç hata

Birinci hata, izni takvim günü sanmaktır — bu, yıl boyunca yanlış planlama yapılmasına ve yılın sonunda „günlerim bitti“ sanılmasına yol açar. İkinci hata, dört aylık kıdem şartını „ilk yıl izin yok“ diye anlamaktır; oysa dört ay dolduğunda o yılın izninin tamamı doğar. Üçüncü hata, iki yıllık zamanaşımını duyup „iki yıl bekler, sonra topluca kullanırım“ diye planlamaktır: iki yıl bir esneklik payıdır, bir tasarruf hesabı değil, ve dönem kapandığında hak kaybolur.

Bu üç hatanın ortak çaresi tek bir alışkanlıktır: yılda iki kez, tercihen haziran ve kasım aylarında, kalan gün sayınızı muhasebeden yazılı olarak isteyin. Yazılı cevap hem sizin kaydınız hem de gerektiğinde belgeniz olur; sözlü teyit ise ayrılık anında hiçbir işe yaramaz.

Bu sayfadaki bilgiyi bugün nasıl doğrularsınız

İzin hükümleri kanun değişiklikleriyle ve yönetmelik güncellemeleriyle değişebilir; ayrıca ek izin listeleri kararname düzeyinde yaşar. Bu sayfadaki bilgiler 24 Ağustos 2026 itibarıyla resmî kaynaklara bağlanmıştır; bir talepte bulunmadan ya da ayrılık hesabınızı kabul etmeden önce güncel değeri resmî sayfadan teyit edin: genel çerçeve için МТСП'nin „Отпуски“ sayfası, kullanım ve erteleme usulü için ИА ГИТ'in „Ред за ползване и отлагане на платен годишен отпуск“ açıklaması, zamanaşımı için aynı kurumun konuya ayırdığı duyuru, ek izin listeleri için ilgili Наредба.

Sık sorulanlar

İlgili konular