Bulgaristan'da işten çıkarma: haklar ve usul

Çalışma hayatı · Son gözden geçirme: 2026-10-10

Feshin üç ana yolu

• •Karşılıklı anlaşma: Taraflar sözleşmeyi yazılı mutabakatla sona erdirir. En hızlı yoldur, ancak imzaladığınız metin sonraki taleplerinizi de kapatabilir — okumadan imzalamayın.
• •İhbarlı fesih: İşletmenin kapanması, kadro azaltma, iş hacminin düşmesi, işçinin işi yapmaya yeterli olmaması gibi sebeplerde uygulanır ve ihbar süresine uyulması gerekir.
• •İhbarsız (disiplin) fesih: Ağır kusur hallerinde gündeme gelir ve kanunda ayrıca düzenlenmiş bir usule bağlıdır; işveren işçiden yazılı açıklama almadan işlem yapamaz.

Usul hataları feshi sakatlayabilir

Fesih bildirimi yazılıdır ve dayandığı hukuki sebep açıkça yazılır — sonradan sebep değiştirmek mümkün değildir. Disiplin cezasında işverenin önce açıklama istemesi, olayın öğrenilmesinden itibaren belirli bir süre içinde işlem yapması ve cezayı olayın ağırlığıyla orantılı seçmesi gerekir. Kadro azaltmada ise seçim kriterlerinin belgelenmesi beklenir. Bu adımlardan biri atlanmışsa, sebep haklı olsa bile fesih iptal edilebilir.

Çıkışta almanız gereken belgeler

1. 1

   Yazılı fesih emri

   Sebebin kanuni dayanağı ve tarihi üzerinde yazılı olmalıdır.
2. 2

   Sigortalılık/kıdem kayıtları

   Sigorta ve hizmet süresine ilişkin belgeler sonraki işsizlik ve emeklilik taleplerinizin temelidir.
3. 3

   Kullanılmayan izin karşılığı hesabı

   Kullanılmamış yıllık izin fesihte parasal olarak hesaplanır; dökümünü isteyin.
4. 4

   Son bordro ve ödeme dekontu

   Ödenmeyen kalem varsa itirazınızı bunlarla belgelendirirsiniz.

İtiraz yolları ve süre

Hukuka aykırı olduğunu düşündüğünüz fesih için iki ayrı kanal vardır: idari denetim için Главна инспекция по труда, feshin iptali ve işe iade için ise iş mahkemesi. Dava açma süreleri kısadır ve hak düşürücüdür; bu yüzden fesih bildirimini aldığınız gün süreyi öğrenin. İşsizlik ödeneği talebi ise ayrı bir yoldur ve НОИ ile Агенция по заетостта üzerinden yürür — feshin sebebi ödeneğe hak kazanmayı etkileyebileceği için fesih emrindeki hukuki dayanak burada da önem taşır.

Süreler, tazminatlar ve eşikler

Aşağıdaki değerler 10 Ekim 2026'da, her maddenin sonunda adı geçen kurum sayfalarından okundu. İş Müfettişliğinin açıklamaları 2012, 2016 ve 2024 tarihlidir; kanun sonradan değişmiş olabilir. Müfettişlik feshin hukuka uygun olup olmadığına karar veremez; bunu işverene ya da mahkemeye taşırsınız (12 Ocak 2024 açıklaması).

• •İşçinin ayrılması: Belirsiz süreli sözleşmede 1 ay, belirli süreli sözleşmede 3 ay (kalan süreyi aşmamak üzere) ihbar gerekir. Karşılıklı anlaşma isteğine işveren 7 gün içinde yanıt vermezse anlaşma yok sayılır; dilekçe ancak içinde açıkça yazılmışsa ihbar yerine geçer (İş Müfettişliği, 2016).
• •İhbarsız ayrılma: Aynı açıklama, işverenin çalışma yerini, işin niteliğini ya da ücreti tek taraflı değiştirdiği veya ücreti geciktirdiği hâllerde işçinin hemen ayrılabileceğini sayar.
• •İhbara uyulmamışsa: Süreyi eksik kullanan taraf, eksik günlere denk gelen brüt ücret kadar tazminat öder; yükümlülük işçi için de geçerlidir (İş Müfettişliği, 2016).
• •İşsiz kalma tazminatı: 2016 tarihli açıklamaya göre 1 brüt aylık ücret tutarındadır; işverenin ihbarlı feshinde ve işçinin işveren kusuru yüzünden ihbarsız ayrılmasında doğar, fesihten 1 ay sonra yazılı talep üzerine, başka işe girilmemişse ödenir. Yeni işte ücret düşükse fark ödenir.
• •Emeklilik hakkı kazanmış çalışan: Fesih sebebi ne olursa olsun 2 brüt aylık ücret; son 20 yılda aynı işveren ya da işletme grubunda 10 yıl çalışılmışsa 6 brüt aylık ücret ödenir. Tazminat yalnız bir kez verilir ve emeklilik hakkı fesihten sonra kazanılmışsa doğmaz. Uyuşmazlıkta mahkemeye 3 yıllık zamanaşımı içinde gidilir (İş Müfettişliği, m. 222 f. 3).
• •Deneme süresinde fesih: Her an, ihbarsız ve tazminatsız yapılabilir; yalnız kullanılmayan yıllık izin ödenir. Gerekçe göstermek zorunlu değildir ve m. 333 koruması işlemez (İş Müfettişliği, 12 Ocak 2024).
• •Korumalı çalışanlar: İşletmenin bir kısmının kapanması, kadro daralması, iş hacminin düşmesi, yeterlilik eksikliği, görev şartlarının değişmesi ve disiplin fesihlerinde önceden Müfettişlik izni gerekir; korumalı kişiler m. 333'te tek tek sayılır. Hamile çalışan yalnızca dört ihbarlı sebeple çıkarılabilir: işletmenin kapanması, taşınan işletmeyi izlemeyi reddetmesi, görevin haksız çıkarılan işçiyi geri almak için boşaltılması ve sözleşmenin nesnel olarak yürütülememesi. İhbarsız fesihte ise hapis cezası için tutulma ya da disiplin fesih kalır; disiplin fesihte ön izin şarttır (İş Müfettişliği, 2012).
• •Kayıt: İşveren sözleşmenin sona erdiğini 7 gün içinde istihdam siciline işler (НАП); çıkışta aldığınız belgeleri bu kayıtla karşılaştırın.

Sık sorulanlar

İlgili konular