Bulgar vatandaşlığı şartları nelerdir

Vize ve ikamet · Son gözden geçirme: 2026-08-23

Önce yolu seçin, sonra şartı okuyun

Bulgaristan'da vatandaşlık rejiminin çerçevesini Anayasa çizer, ayrıntısını Закон за българското гражданство (Bulgar Vatandaşlığı Kanunu) düzenler. Anayasa'nın ilgili maddesi vatandaşlığı esas olarak soya bağlar: ana ya da babadan en az biri Bulgar vatandaşı olan kişi Bulgar vatandaşıdır. Aynı madde, doğumla Bulgar vatandaşı olan kişinin vatandaşlıktan yoksun bırakılamayacağını da söyler. Bu iki cümle pratikte şu anlama gelir: doğumla gelen vatandaşlık „verilen“ değil „tespit edilen“ bir statüdür ve idarenin takdirine bağlı değildir.

Natüralizasyon ise tam tersidir. Orada kanunun saydığı şartları taşımak başvuru hakkı verir, ama sonucu garanti etmez; süreç bir idari inceleme ve nihayetinde bir siyasi-hukuki karar zinciriyle biter. Üçüncü yol olan iade (възстановяване), daha önce Bulgar vatandaşı olup bu statüyü kaybetmiş kişiler içindir ve kendi ayrı şartlarına tabidir. Dolayısıyla „Bulgar vatandaşı olmanın şartları nelerdir“ sorusunun tek bir cevabı yoktur; doğru soru „benim durumum hangi yola giriyor“ sorusudur.

Genel natüralizasyonun şartları

Kanunun genel natüralizasyon maddesi (чл. 12), Bulgar vatandaşı olmayan kişinin başvuru tarihinde birlikte taşıması gereken şartları sayar. Bunların çekirdeği şudur: reşit olmak; başvurudan en az beş yıl önce Bulgaristan'da sürekli (постоянно) ya da uzun süreli (дългосрочно) ikamet izni almış olmak; Bulgar mahkemesince kasıtlı ve genel nitelikli bir suçtan mahkûm edilmemiş ve böyle bir suçtan hakkında ceza yargılaması yürütülmüyor olmak (adli sicilin silinmesi hâli saklıdır); geçimini sağlayacak bir gelir ya da meslek sahibi olmak; Bulgarcayı, Milli Eğitim Bakanı'nın yönetmeliğiyle belirlenen usulle sınanmak üzere bilmek; ve önceki vatandaşlığından ayrılmış olmak ya da Bulgar vatandaşlığını kazandığı anda ayrılacak olmak.

Bu son şart, Türkiye'den bakan okur için en kritik olanıdır ve istisnaları vardır: önceki vatandaşlıktan ayrılma şartı, AB üyesi devletlerin, Avrupa Ekonomik Alanı Anlaşması'na taraf devletlerin ve İsviçre'nin vatandaşlarına; Bulgar vatandaşının eşine; ve Bulgaristan'ın karşılıklılık kuran anlaşma yaptığı devletlerin vatandaşlarına uygulanmaz. Ayrıca Bulgar kökenine dayanan yol, bu şartın da içinde bulunduğu bir grup şarttan tümüyle muaftır — bu ayrı yazının konusudur.

Kısaltılmış yol ve özel hâller

Kanun, genel şartların bir kısmını taşıyan ve buna ek bir bağ gösterebilen kişiler için daha kısa bir ikamet geçmişi öngörür: bu hatta ikamet izninin başvurudan en az üç yıl önce alınmış olması aranır ve buna kanunun saydığı ek gerekçelerden biri eklenir — örneğin en az üç yıldır bir Bulgar vatandaşıyla evli olmak. Bu, ayrı bir „evlilik yoluyla vatandaşlık“ kurumu değildir; genel natüralizasyonun süre bakımından hafifletilmiş hâlidir ve öteki şartlar yerinde durur.

Bunların dışında kanun, Bulgar kökeni, Bulgar vatandaşı tarafından evlat edinilme, ana ya da babadan birinin Bulgar vatandaşı olması ya da Bulgar vatandaşı olarak ölmüş olması gibi hâlleri ayrıca düzenler ve bu hâllerde genel şartların bir bölümünü aramaz. Yatırım, olağanüstü hizmet ve benzeri özel gerekçeler de kanunun kendi maddelerinde yer alır; bunların şartları zaman içinde değişmiştir, bu yüzden bu yazıda sayısal eşikleri tekrarlamıyoruz.

Dosya nereye verilir, kim karar verir

1. 1

   Dilekçe ve dosya

   Natüralizasyon dilekçesi, 1999 tarihli Наредба № 1'in ekindeki örneğe uygun biçimde ve Bulgarca yazılır. Şahsen verilir: ya Adalet Bakanlığı'na ya da yurt dışındaki Bulgar diplomatik veya konsolosluk temsilciliğine.
2. 2

   Mülakat

   Dilekçenin verilmesi sırasında, Adalet Bakanı'nın onayladığı soru listesine göre bir mülakat yapılır. Bu, dosyanın kâğıt üstünde değil kişiyle birlikte açılan bir işlem olduğu anlamına gelir.
3. 3

   İnceleme ve görüş

   Dosya Adalet Bakanlığı'nın vatandaşlık birimince yürütülür; kurum içi ve kurumlar arası görüş alma aşaması vardır. Bu aşamada eksik belge talebi gelebilir.
4. 4

   Nihai işlem

   Natüralizasyonla vatandaşlığın kazanılması, vatandaşlığın iadesi, vatandaşlıktan çıkma ve natüralizasyonun iptali Cumhurbaşkanı'nın kararnamesiyle (указ) gerçekleşir. Yani son işlem idari değil, devlet başkanı düzeyindedir.
5. 5

   Kararname sonrası

   Kararname vatandaşlığı doğurur; kimlik kartı, pasaport ve nüfus kaydı bunun ardından gelen ayrı işlemlerdir. Vatandaşlık ile belge aynı gün gelmez.

Süreci uzatan beş tipik hata

• •İkamet geçmişini yanlış saymak: kanun ikamet edilen yılı değil, sürekli ya da uzun süreli ikamet İZNİNİN alınma tarihini esas alır. Vizeyle ya da kısa kalışla geçen yıllar bu sayıma girmez.
• •Yabancı belgeleri apostilsiz ya da usulüne uygun çevrilmemiş hâlde sunmak; dosya bu yüzden ilerlemeden bekler.
• •Ad ve soyadın Kiril harfli yazımının belgeden belgeye tutmaması — nüfus, tapu ve adli sicil kayıtları birbirini tanımaz hâle gelir.
• •Adli sicil belgesini yalnız bir ülkeden almak; birden çok ülkede ikamet geçmişi varsa idare hepsini isteyebilir.
• •Aracıların „garanti pasaport“ vaadine güvenmek: nihai işlem Cumhurbaşkanı kararnamesidir, hiçbir özel kişi sonucu ya da tarihi taahhüt edemez.

Vatandaşlık ile ikamet statüsünü karıştırmayın

Sürekli ikamet izni (постоянно пребиваване) ile vatandaşlık aynı şey değildir. Sürekli ikamet, Bulgaristan'da süresiz kalma hakkı verir ve natüralizasyon yolunda çoğu zaman bir basamaktır; ama seçme-seçilme hakkı, Bulgar pasaportu ve AB vatandaşlığından doğan serbest dolaşım hakkı vatandaşlıkla gelir. Aynı şekilde AB uzun süreli ikamet statüsü de bir AB statüsüdür, vatandaşlık değildir. Bu ayrımı baştan kurmak, hem beklentiyi hem de belge planını doğru yerden başlatır.

Sık sorulanlar

İlgili konular