S1 formu: başka AB sigortasıyla Bulgaristan'da sağlık

Sağlık · Son gözden geçirme: 2026-08-26

S1 hangi soruya cevap verir: „geçici“ değil, „yerleşik“

AB sağlık koordinasyonunun iki temel belgesi iki ayrı hayat durumuna bakar. EHIC (Avrupa Sağlık Sigortası Kartı) GEÇİCİ kalışın belgesidir: tatil, kısa iş gezisi, öğrenci değişimi — kartla, kaldığınız ülkede tıbben gerekli bakımı alırsınız. S1 ise YERLEŞMENİN belgesidir: hayatınızın merkezi artık Bulgaristan'dadır ama sağlık priminizi ödeyen (ya da emekliliğinizi bağlayan) sistem başka bir üye devlettir. EHIC'le yıllarca „yerleşik gibi“ yaşamaya çalışmak sık yapılan ve pahalı bir hatadır — kart yalnız tıbben gerekli bakımı kapsar, planlı ve sürekli bakım düzeni kurmaz; yerleşik olan kişi S1 kaydıyla tam kapsama geçer.

S1'in hukuki temeli, sosyal güvenlik sistemlerini koordine eden 883/2004 sayılı Tüzük ve uygulama tüzüğüdür (987/2009). Aynı aileden diğer belgelerle karışmasın: A1 hangi ülkeye PRİM ödeneceğini belgeler (görevlendirilmiş çalışanlar), S2 planlı TEDAVİYE gitme iznidir, EHIC geçici kalıştır; S1 ise ikamet ülkesinde sağlık KAPSAMI kaydıdır. S1, eski kâğıt düzenindeki E106, E109, E120 ve E121 formlarının yerini almıştır — eski yazışmalarda bu kodları görürseniz bugünkü karşılığı S1'dir. Bu çerçevenin tamamı 26 Ağustos 2026'da AB'nin resmî sayfalarından doğrulanmıştır; güncel ayrıntıyı her zaman resmî sayfadan teyit edin.

Kimler S1 kullanır: dört tipik profil

S1'in arkasındaki soru her zaman aynıdır: „bu kişinin sağlığından hangi ülkenin kasası sorumlu?“ Koordinasyon tüzüğü bu soruya profillere göre cevap verir. Bulgaristan bağlamında en sık dört profil görülür: başka üye devletten emekli maaşı alan ve Bulgaristan'a yerleşen EMEKLİLER (sorumlu ülke, kural olarak emekliliği ödeyen ülkedir); işvereni tarafından geçici süreyle Bulgaristan'a GÖREVLENDİRİLEN çalışanlar (prim ülkesi değişmez — A1 belgesiyle birlikte S1 alınır); bir ülkede çalışıp öteki ülkede oturan SINIR ÖTESİ çalışanların aile bireyleri; ve sigortalının Bulgaristan'da yaşayan AİLE ÜYELERİ. Her profilde S1'i düzenleyen kurum, sigortanın bağlı olduğu ülkenin kurumudur.

Sıra önemli: önce sigorta ülkesi, sonra Bulgaristan

S1 süreci iki ülkede, iki adımda yürür ve sıra değişmez. ÖNCE sigortalı olduğunuz ülkenin kurumuna başvurur ve S1'i düzenletirsiniz — emeklilerde bu, emekliliği ödeyen ülkenin sağlık sigortası kurumudur; çalışanlarda işverenin prim ödediği kurumdur. SONRA formu Bulgaristan'da НЗОК'un bölge birimine (РЗОК) teslim eder ve kaydettirirsiniz. Kayıt tamamlanınca НЗОК sizi sisteme alır: aile hekimi seçersiniz, sevk zinciri sizin için de aynı kurallarla işler, hastane ve reçete düzenine yerli sigortalı gibi girersiniz. Masrafların perde arkasındaki muhasebesi — Bulgaristan'ın yaptığı harcamayı sigorta ülkenizden tahsil etmesi — sizi ilgilendirmez; sizin gördüğünüz yüz, НЗОК sistemidir.

1. 1

   Sorumlu ülkenizi netleştirin

   Emekliyseniz: maaşı bağlayan ülke. Görevlendirilmişseniz: prim ödediğiniz ülke (A1 belgeniz bunu zaten söyler). Birden fazla ülkeden emeklilik alıyorsanız sorumluluk kuralları özelleşir — kurumunuza sorun, tahmin yürütmeyin.
2. 2

   S1'i sigorta kurumunuzdan isteyin

   Başvuruyu Bulgaristan'a taşınmadan önce ya da taşınmanın hemen ardından yapın. Kurumunuz formu sizin ve gerekiyorsa aile üyelerinizin adına düzenler. Formun kimleri kapsadığını teslim almadan kontrol edin.
3. 3

   Bulgaristan'da РЗОК'a kaydettirin

   İkamet adresinizin bağlı olduğu НЗОК bölge birimine kimliğiniz, ikamet belgeniz ve S1 ile başvurun. Kayıt sonrası sistemdeki statünüzün aktifleştiğini teyit edin.
4. 4

   Aile hekimi seçin

   Kayıt tek başına doktor kapısı açmaz; НЗОК düzeninin girişi aile hekimidir. Seçim usulü „Aile hekimi seçme“ yazımızda — bunu S1 kaydıyla aynı hafta yapın.
5. 5

   Durum değişikliklerini iki tarafa da bildirin

   Emekliliğin kesilmesi, işe başlama, ülkeden ayrılma, boşanma gibi değişiklikler S1'in temelini etkiler. Değişikliği hem sigorta ülkenizin kurumuna hem НЗОК'a bildirin — bildirmemek, sonradan geri istenen masraf demektir.

S1 varken EHIC ne olur?

S1 ile Bulgaristan'a kaydolmanız, EHIC dünyasından çıktığınız anlamına gelmez — tersine, kart düzeninin hangi ülkeden yürüyeceğini netleştirir. Üçüncü ülkelere değil ama diğer AB ülkelerine seyahatlerinizde geçici bakım için yine EHIC kullanırsınız; kartı hangi ülkenin vereceği, profilinize göre sigorta ülkeniz ya da — bazı profillerde — ikamet ülkeniz olabilir. Bu ayrıntı profil bazında değiştiği ve zaman içinde güncellendiği için tek doğru davranış şudur: S1 kaydınız tamamlandığında, „benim EHIC kartımı bundan sonra hangi kurum veriyor?“ sorusunu hem НЗОК'a hem sigorta ülkenizin kurumuna sorun ve cevabı yazılı alın. EHIC'in Bulgaristan İÇİNDE kullanımını ayrı yazımızda anlattık.

S1 ile НЗОК primi ilişkisi: çifte ödeme tuzağı

S1'in mantığı, sağlığınızın MASRAFINI sigorta ülkenizin üstlenmesidir; bu yüzden S1 ile kayıtlıyken aynı kapsam için Bulgaristan'a bir de sağlık primi ödemeniz kural olarak gerekmez — çifte prim, koordinasyonun önlemeye çalıştığı şeydir. Pratik hayatta bu konu iki yerde düğümlenir. Birincisi: Bulgaristan'da ek olarak ÇALIŞMAYA başlarsanız durum kökten değişir — çalışma, sorumlu ülkeyi genellikle çalıştığınız ülkeye çevirir; S1'iniz geçersizleşebilir ve НЗОК sigortasına prim ödeyen normal sigortalıya dönüşürsünüz. İkincisi: statünüz kayıtlarda yanlış görünürse (ör. sistem sizi prim borçlusu sanırsa) sorunu belgeyle düzelttirmek gerekir — S1 kaydınızın çıktısı ve РЗОК yazışmaları bu yüzden arşivlik belgelerdir. Prim tarafının yerli kurallarını „Sağlık primi ödeme“ yazımızda bulursunuz.

Üç okur profili için sınırlar

Bu sitenin Türk okurunun büyük bölümü için S1 bugün değil yarın önemlidir: Türkiye sigortası S1 üretmez, ama yıllar içinde bir AB ülkesinde çalışıp oradan emekli olan — Almanya, Hollanda, Avusturya'daki yüz binlerce Türk gibi — herkes, Bulgaristan'a yerleşmeyi seçtiği gün bu yazının birinci profiline girer: Alman emekliliği + Bulgar ikameti = Alman kurumundan S1 + НЗОК kaydı. Ukraynalı okurlar için de aynısı geçerlidir: Polonya'da ya da Almanya'da sigortalı çalışan, Bulgaristan'a taşınırsa S1 düzenine girer; Ukrayna sigortası ise kapsam dışıdır. Kısacası S1'in anahtarı pasaport değil, SİGORTANIN HANGİ ÜLKEDE olduğudur.

Bir de tersine akış vardır ve unutulmamalıdır: Bulgaristan'da sigortalı olup başka AB ülkesine yerleşenler — örneğin Bulgar emekliliğiyle Yunanistan'a taşınan biri — S1'i bu kez НЗОК'tan alır ve yeni ülkenin kurumuna kaydettirir. Mekanizma simetriktir; hangi yönde kullanacağınızı, hayatınızın ve sigortanızın coğrafyası belirler.

Sık yaşanan sorunlar ve çözümleri

• •„S1'i kim vermeli, bulamıyorum.“ Doğru kapı her zaman SİGORTA ülkenizin kurumudur: emeklilikte maaşı bağlayan kurumun sağlık ayağı, çalışmada prim tahsil eden kurum. Bulgaristan'daki РЗОК size S1 VEREMEZ — o yalnız kayıt eden taraftır.
• •„Kayıt yaptım ama sistem beni sigortasız görüyor.“ Kaydın işlenmesi zaman alabilir; РЗОК'tan kaydın aktifleştiği teyidini yazılı isteyin. Aile hekimi ya da eczane „sigortasız görünüyorsunuz“ derse РЗОК teyidini gösterin, sorunu oradan çözdürün.
• •„Aile üyelerim kapsam dışı kaldı.“ S1 kişiye düzenlenir; eşiniz ve çocuklarınız için kapsam, sigorta ülkenizin kurallarına göre ayrıca kurulur. Formu isterken aile üyelerini açıkça belirtin ve her biri için kaydı ayrı doğrulayın.
• •„Bulgaristan'da işe başladım, ne olacak?“ Sorumlu ülke büyük olasılıkla değişti. Gizlemeyin — iki kuruma da bildirin; aksi hâlde yanlış ülkeden ödenen masraflar sonradan kapınızı bulur. Yeni durumda НЗОК priminiz Bulgar kurallarıyla işler.
• •„Emekliliğim iki ülkeden geliyor.“ Sorumluluk kuralları özelleşir (ikamet ülkesinden emeklilik alınıp alınmadığı gibi etkenler devreye girer). Bu durumda hiçbir genel yazıya güvenmeyin; iki kurumdan da yazılı görüş isteyin.

Belgeleri düzenli tutmak: S1 dosyanızın iskeleti

S1 düzeni üç tarafın — sigorta ülkesi kurumu, НЗОК, siz — aynı bilgiyi paylaşmasına dayanır ve pratikte en zayıf halka genellikle belge dağınıklığıdır. Şu iskeleti kurun: S1 formunun kendisi (ve İngilizce/Bulgarca çevirisi varsa), РЗОК kayıt teyidi, aile hekimi kayıt belgesi, sigorta ülkenizle yazışmalar ve durum değişikliği bildirimlerinizin kopyaları — hepsi tek klasörde, tarih sırasıyla. İki ülke arasındaki her anlaşmazlıkta bu klasör sizin savunmanızdır; „ben bildirmiştim“ cümlesi ancak kopyası varsa işe yarar. Aynı klasöre EHIC kartlarınızın hangi kurumdan alındığını ve geçerlilik tarihlerini de not edin.

Zamanlama: taşınmadan önce mi, sonra mı?

S1 dosyasının en ucuz iyileştirmesi zamanlamadır. Formu Bulgaristan'a taşınmadan ÖNCE, sigorta ülkenizdeki kurumla yüz yüze ya da yerleşik kanallarla halletmek, taşındıktan sonra yabancı bir ülkeden posta ve telefonla kovalamaktan her zaman kolaydır. İdeal akış şudur: taşınma kararı netleşince kurumunuza „ikametimi Bulgaristan'a taşıyorum, S1 istiyorum“ bildirimini yapın; formu elinize (ya da elektronik olarak) alın; Bulgaristan'da önce ikamet kaydınızı, hemen ardından РЗОК kaydınızı yapın. İkamet kaydı ile S1 kaydı birbirini besler — РЗОК sizi adresinizle tanır — bu yüzden ikisini aynı haftalara sıkıştırmak bütünlüğü korur.

Geç kalınmış durum da kurtarılabilir: aylardır Bulgaristan'da yaşayıp hâlâ EHIC ile idare eden biri, bugün S1 sürecini başlatabilir. Ama gecikmenin iki bedeli olur: arada alınan bakımın hangi düzenden ödeneceği karışabilir ve planlı bakım ihtiyacı doğduğunda (ameliyat sırası, kronik tedavi) kayıt yetişmeyebilir. „Nasılsa sağlıklıyım“ ertelemesi, sağlık sistemlerinde en pahalı cümledir — kayıt işleri sağlıklıyken ucuz, hastayken pahalıdır. Geciktiyseniz süreci başlatırken iki kuruma da durumu açıkça yazın: hangi tarihten beri Bulgaristan'da yaşadığınızı, arada hangi bakımı nerede aldığınızı ve kaydın hangi tarihten geçerli kurulmasını istediğinizi. Açık beyan, geriye dönük düzeltmeleri kolaylaştırır; saklanan bilgi ise her iki kurumda da güveni bozar.

S1 sona erdiğinde: statü geçişleri

S1 kalıcı bir statü değil, belirli bir durumun belgesidir; durum değişince belge de biter ve yerine yeni bir düzen kurulur. Tipik geçişler şunlardır: görevlendirme süresi biten çalışan ya ülkesine döner (S1 kapanır) ya Bulgaristan'da yerel işe geçer (НЗОК'un normal sigortalısı olur); emekli, ikametini başka ülkeye taşırsa S1 zinciri yeni ülkeye kurulur; sigorta ülkesindeki hak (ör. emeklilik) kesilirse S1'in temeli düşer. Her geçişte yapılacak iş aynıdır: iki kuruma da bildir, yeni statünün belgesini al, eski belgeyi arşivle. Statüsü biten S1 ile sistem kullanmaya devam etmek, iyi niyetle bile yapılsa, sonradan masraf iadesi talepleriyle dönebilir.

Bulgaristan'da kalıcılaşan kişiler için bir de uzun vade sorusu vardır: yıllar sonra Bulgar emekliliğine ya da Bulgar sigortalı çalışmasına geçen kişinin sorumlu ülkesi artık Bulgaristan olabilir ve döngü tersine döner — o güne kadarki AB çalışma/sigorta dönemleri, emeklilik hesabında birleştirme kurallarıyla değerlendirilir. Bu ayrı ve büyük konuyu „AB emeklilik birleştirme“ yazımızda anlattık; S1 dosyanızdaki her belge, o hesabın gününde işinize yarayacaktır.

Özel sağlık sigortasıyla ilişkisi

S1, kamu sistemine bağlanmanın aracıdır; özel sağlık sigortasıyla yarışmaz, yan yana durur. Bulgaristan'da birçok yerleşik yabancı, kamu kapsamının üstüne — daha kısa bekleme, özel hastane konforu, İngilizce hizmet için — özel poliçe ekler. Doğru kurgu şudur: taban her zaman S1/НЗОК kaydıdır (acil, yatış ve pahalı tedavilerde kamu güvencesi), özel poliçe ise konfor katmanıdır. Tersini yapmak — kamu kaydını ihmal edip yalnız özel poliçeye yaslanmak — poliçenin kapsam dışı bıraktığı ilk büyük olayda pahalıya patlar. Özel poliçe seçiminin ayrıntısını „Özel sağlık sigortası“ yazımızda bulursunuz.

Dil ve yazışma: iki bürokrasiyle aynı anda konuşmak

S1 dosyası, iki ülkenin bürokrasisiyle aynı anda yazışmak demektir ve dil bariyeri iki uçta iki ayrı biçimde çıkar: sigorta ülkenizin kurumu kendi dilinde (Almanca, Felemenkçe, Fransızca...), РЗОК Bulgarca yazar. Standart formların gücü tam burada devreye girer — S1'in kendisi bütün üye devletlerde aynı yapıdadır, kurumlar birbirinin formunu çeviri olmadan tanır; sizin çeviri derdiniz formlar değil, ek yazışmalardır. Pratik öneriler: telefon görüşmesi yerine yazılı kanalları tercih edin (yazı arşivlenir, telefon uçar); Bulgarca dilekçelerde basit ve kısa cümleler kullanın ya da bir kez yeminli tercüman desteği alın; her başvurunun tarihli kopyasını saklayın. İki bürokrasi arasında kaybolan evrakın faturası her zaman vatandaşa kesilir — kopyası olan vatandaş hariç.

Kapanış: S1, adı soğuk bir form olsa da, arkasındaki fikir sıcaktır — Avrupa içinde yer değiştiren insanın sağlık güvencesi, taşındığı gün sıfırlanmasın. Bulgaristan'a yerleşen ve sigortası başka üye devlette olan herkes için doğru sıra dört adımdır: sorumlu ülkeyi netleştir → S1'i oradan al → РЗОК'a kaydet → aile hekimi seç. Bu yazıdaki çerçeve 26 Ağustos 2026'da AB'nin resmî kaynaklarından doğrulanmıştır; profil kuralları güncellenebildiği için, kendi işleminizden önce güncel ayrıntıyı resmî sayfalardan ve kurumlarınızdan teyit edin. Ve bu partideki kardeş yazılarla birlikte okuyun: EHIC yazıları geçici kalışın, sevk sistemi yazısı НЗОК'un günlük işleyişinin, A1 yazısı prim tarafının haritasıdır — dördü birlikte, Avrupa içinde hareket eden bir hayatın sağlık altyapısını uçtan uca kapatır.

Sık sorulanlar

İlgili konular