Bulgaristan'da elektronik imza (KEP) alma

Resmî belgeler ve kurumlar · Son gözden geçirme: 2026-08-23

Üç imza düzeyi, tek hukukî eşdeğerlik

AB hukuku elektronik imzayı üç düzeyde tanır ve aradaki fark kozmetik değildir. Basit elektronik imza bir e-postanın altındaki ad kadar zayıf olabilir. Gelişmiş elektronik imza, imzalayanı benzersiz biçimde bağlar ve belgedeki sonraki değişiklikleri tespit edilebilir kılar. Nitelikli elektronik imza (КЕП) ise gelişmiş imzanın tüm özelliklerine ek olarak nitelikli bir sertifikaya ve nitelikli imza oluşturma aracına dayanır; hukukî etkisi el yazısı imzayla eşdeğerdir ve bir üye devlette nitelikli sayılan imza diğer tüm üye devletlerde de nitelikli sayılır.

Kurumların istediği şey neredeyse her zaman üçüncüsüdür. Bu yüzden "elektronik imzam var" cümlesi tek başına bir şey ifade etmez; sorulacak soru "nitelikli mi?" ve "hangi sağlayıcıdan?"dır. Hukukî çerçeve eIDAS olarak bilinen 910/2014 sayılı AB Tüzüğüdür; Tüzük 2024/1183 sayılı düzenlemeyle Avrupa Dijital Kimlik Çerçevesi'ni kuracak biçimde değiştirilmiştir.

Yetkili sağlayıcıyı doğrulamak

Bulgaristan'da elektronik güven hizmetlerinin denetim makamı Комисия за регулиране на съобщенията (КРС)'dir. КРС, 910/2014 sayılı Tüzüğün 22. maddesi uyarınca ulusal güven listesini (доверителен списък / trusted list) oluşturur, sürdürür ve yayımlar. Liste, verilerdeki her değişiklikte ve en az altı ayda bir güncellenir.

КРС'nin ulusal güven listesine kayıtlı nitelikli güven hizmeti sağlayıcıları, 23 Ağustos 2026 tarihinde beş adettir: Борика АД, Евротръст Технолъджис АД, Инфонотари ЕАД, Информационно обслужване АД ve Идокс България ЕООД. (Kaynak: КРС, 23 Ağustos 2026'da alındı. Liste değişir — satın almadan önce güncel hâlini КРС sayfasından teyit edin.)

Sertifikadaki kimlik numarası: yabancılar için kritik nokta

Bu, yabancı kullanıcıların en pahalı hatasıdır. Bulgar kurumlarının elektronik hizmetleri sizi ADINIZLA değil, kimlik numaranızla eşleştirir: Bulgar vatandaşları için ЕГН, yabancılar için ЛНЧ. Sertifikanızda bu numara yoksa imzanız kriptografik olarak kusursuz çalışır, belgeyi imzalar, doğrulanır — ama kurumun sistemi "bu imza kime ait?" sorusuna cevap bulamaz ve sizi geri çevirir.

Somut örnek: Adalet Bakanlığı'nın elektronik adli sicil hizmeti, sertifikada kimlik numarası bulunan ve Bulgar bir sağlayıcıdan alınmış imzayla kimlik doğrulaması yapar. Numara yoksa hizmet açılmaz. Aynı mantık gelir idaresinin ve birçok belediyenin elektronik hizmetleri için de geçerlidir.

• •Sipariş formunda kimlik numarası alanını MUTLAKA doldurun; boş bırakılan alan sonradan eklenmez, sertifika yeniden üretilir.
• •ЛНЧ'niz yoksa önce onu edinin — imza almak sırayla ikinci adımdır. Bkz. [ЛНЧ numarası](/bilgi/bulgaristan-lnch-numarasi-nedir).
• •Sertifikadaki adınızın yazımı, kullanacağınız kurumdaki kayıtla aynı olsun; latin/Kiril farkı eşleştirmeyi bozabilir.
• •Sertifikayı teslim aldığınızda içeriğini görüntüleyin ve numaranın gerçekten yazıldığını gözünüzle görün.

Taşıyıcı seçimi: kart, token, bulut, telefon

Seçimi belirleyen soru şudur: imzayı hangi bilgisayarda ve ne sıklıkla kullanacaksınız? Yılda birkaç kez, hep aynı masaüstünden imzalayacaksanız kart ya da token yeter. Şirket işleriyle uğraşıyor, seyahat ediyor ya da Mac kullanıyorsanız bulut/mobil imza sürücü derdini tamamen ortadan kaldırır. Kurumsal başvurularda muhasebeciniz de imza kullanacaksa, kimin neyi imzalayacağını baştan ayırın — ortak kullanılan bir imza hem güvenlik hem sorumluluk sorunudur.

Satın alma adımları

1. 1

   Kapsamı belirleyin

   Kendi adınıza mı, yoksa bir şirketi temsilen mi imzalayacaksınız? İkincisi için sertifika sizi şirketin temsilcisi olarak bağlar ve içeriğinde şirket bilgileri de yer alır. İki ihtiyaç aynı sertifikayla karşılanmayabilir.
2. 2

   Sağlayıcıyı listeden doğrulayın

   КРС'nin güven listesi ve Avrupa Komisyonu'nun güven listesi tarayıcısı iki bağımsız kontroldür. İkisinde de görünmeyen bir ad, sağlayıcı değildir.
3. 3

   Kimlik doğrulama randevusunu alın

   Nitelikli sertifika için kimliğinizin doğrulanması zorunludur. Bu genellikle bir kayıt bürosunda yüz yüze yapılır; bazı sağlayıcılar uzaktan görüntülü kimlik doğrulama sunar. Yanınıza geçerli kimlik belgenizi ve yabancıysanız ikamet belgenizi alın.
4. 4

   Sertifika içeriğini yazılı olarak onaylayın

   Ad yazımı, kimlik numarası, e-posta adresi ve varsa şirket bilgileri — bunlar sertifikaya gömülür ve sonradan düzenlenemez. Yanlış bilgi = yeni sertifika.
5. 5

   Taşıyıcıyı teslim alın ve PIN'i değiştirin

   Kart/token ile birlikte gelen başlangıç PIN'i mutlaka değiştirilir. PUK kodunu ayrı ve güvenli bir yerde saklayın — PIN'i belirli sayıda yanlış girdiğinizde cihaz kilitlenir ve açılması PUK ile olur.
6. 6

   Kurulumu yapın ve TEST EDİN

   Sürücüleri sağlayıcının kendi sayfasından indirin. Kurulumdan sonra gerçek bir işlem yapmadan önce sağlayıcının test sayfasında ya da ücretsiz bir kamu hizmetinde imzayı deneyin. İlk denemeyi son gün, son işlemde yapmayın.

Maliyet: neden rakam vermiyoruz

Elektronik imza bir devlet tarifesi değil, ticarî bir hizmettir; fiyat sağlayıcıya, sertifika süresine, taşıyıcı tipine ve pakete göre değişir ve kampanyalarla oynar. Bu yüzden burada bir rakam yazmak yanıltıcı olur. Bunun yerine fiyatı oluşturan kalemleri bilin ve teklifleri onlarla karşılaştırın:

• •Sertifikanın kendisi ve geçerlilik süresi (uzun süre genellikle yıllık maliyeti düşürür).
• •Taşıyıcı donanımı: kart, okuyucu ya da token bedeli; bulut imzada donanım yoktur.
• •Kimlik doğrulamanın nerede yapıldığı — uzaktan doğrulama bazen ayrı ücretlendirilir.
• •Yenileme ücreti ve süre bitmeden yenileme indirimi.
• •Şirket için düzenlenen sertifikaların ayrı fiyatlandırılması.
• •Tüm ödemeler euro cinsindendir.

İmza çalışmıyorsa: kontrol listesi

1. 1

   Sertifika süresi doldu mu

   Süresi geçmiş sertifika sessizce çalışmayı bırakır. Sertifika yöneticisinden bitiş tarihine bakın.
2. 2

   Kimlik numarası sertifikada var mı

   Yoksa kurum sizi tanıyamaz. Bu, en sık karşılaşılan ve en yanıltıcı arızadır — çünkü imza teknik olarak çalışır.
3. 3

   Kök sertifikalar kurulu mu

   Sağlayıcının kök ve ara sertifikaları kurulmamışsa doğrulama zinciri kopar ve sistem imzayı geçersiz gösterir.
4. 4

   Tarayıcı ve işletim sistemi uyumlu mu

   Bazı kamu portalları yalnız belirli tarayıcılarda çalışır. Sağlayıcının uyumluluk sayfasını okuyun.
5. 5

   Saat ve tarih doğru mu

   Bilgisayarın saati yanlışsa imza zaman damgası doğrulaması başarısız olabilir.
6. 6

   İmza değil, YETKİ mi eksik

   Şirket adına işlem yapıyorsanız imzanız geçerli olsa bile kurumda kayıtlı bir yetkiniz olmayabilir. Bu ayrı bir başvurudur.

Kaybolursa, çalınırsa, kişi değişirse

Kart, token ya da telefon kaybolduğunda yapılacak tek şey sertifikayı derhâl askıya aldırmak ya da iptal ettirmektir. Sağlayıcının bu iş için bir bildirim kanalı vardır ve numarasını satın alma anında kaydetmek gerekir — kaybolduğu gün aramak için değil, o gün aramak için. Nitelikli imza el yazısı imza gücündedir; başkasının eline geçmesi, boş bir kâğıdı imzalayıp bırakmakla aynı riski taşır.

• •Şirket temsilcisi değiştiğinde eski temsilcinin sertifikası iptal edilir; "nasılsa kullanmıyor" yaklaşımı sorumluluk doğurur.
• •Muhasebeciniz için ayrı bir yetki tanımlayın; kendi imzanızı ödünç vermeyin.
• •PIN'i kimseyle paylaşmayın — nitelikli imzada "ben yapmadım" savunması zordur.
• •Süre bitiminden birkaç hafta önce yenileme planlayın; süresi biten imza, beyan gününde fark edilir.

İmzasız alternatif: kişisel erişim kodları

Her elektronik hizmet için nitelikli imza şart değildir. Gelir idaresi ve sosyal güvenlik kurumu, kendi hizmetleri için kişisel erişim kodu verir; bu kod ilgili kurumun elektronik hizmetlerine ve ulusal portalda kimlik doğrulamaya yeter. Avantajı: kurum ofisinden alınır ve donanım gerektirmez. Sınırı: kapsamı dardır — kodu veren kurumun hizmetleri ve portalın kabul ettiği yerler dışında geçmez, sözleşme imzalamaya da yaramaz.

Pratik kural: yalnız kendi vergi ve prim bilgilerinizi görüntüleyecekseniz erişim kodu yeterlidir. Şirket işlemi yapacak, ticaret siciline evrak verecek, sözleşme imzalayacak ya da adli sicil gibi hizmetleri elektronik almak isteyecekseniz nitelikli imza gerekir.

Yakın gelecek: Avrupa dijital kimlik cüzdanı

2024/1183 sayılı AB Tüzüğü Avrupa Dijital Kimlik Çerçevesi'ni kurmuştur. Düzenlemeye göre her üye devlet, 2026 Aralık ayına kadar AB'deki tüm vatandaş ve mukimlere en az bir Avrupa Dijital Kimlik Cüzdanı sunacaktır; cüzdanın bireyler için düzenlenmesi, kullanılması ve doğrulanması ücretsizdir ve kullanımı isteğe bağlıdır. (Kaynak: Avrupa Komisyonu, 23 Ağustos 2026'da alındı; uygulama takvimini resmî sayfadan takip edin.)

Bugün imza almanız gerekiyorsa bunu beklemenin anlamı yoktur — cüzdan mevcut nitelikli imzaların yerine geçmez, yanına gelir. Ama iki yıllık bir sertifika satın alırken bu geçişi bilmek, uzun taahhütleri değerlendirirken işinize yarar.

İmzalı dosya biçimleri ve zaman damgası

Bir belgeyi "imzaladım" demek her zaman aynı çıktı anlamına gelmez. Elektronik imza belgeye gömülü olarak da (imzalı PDF gibi) belgeden ayrı bir dosya olarak da üretilebilir; kurumların bir kısmı yalnız birini kabul eder. Bir başvuru "imzanız geçersiz" diye reddedildiğinde sebep çoğu zaman imzanın kendisi değil, gönderilen dosyanın biçimidir.

• •Kurumun kabul ettiği biçimi başvurudan ÖNCE öğrenin; hizmet sayfalarında genellikle yazar.
• •Belgeye gömülü imza ile ayrık imza dosyasını karıştırmayın — ayrık imzada iki dosyanın birlikte gönderilmesi gerekir.
• •İmzalı bir belgeyi sonradan düzenlemek imzayı bozar; önce metni bitirin, sonra imzalayın.
• •Tarayıcıdan geçirilmiş bir kâğıdı imzalamak, o kâğıdın aslını üretmez — imza taranan görüntüyü değil, dosyayı bağlar.

Zaman damgası ayrı ve önemli bir eklentidir: imzanın belirli bir anda var olduğunu bağımsız olarak kanıtlar. Bunun pratik faydası, sertifikanızın süresi dolduktan sonra ortaya çıkar — zaman damgalı bir imza, imzalandığı andaki geçerliliğiyle doğrulanmaya devam eder. Uzun ömürlü olması gereken belgelerde (sözleşmeler, kurumsal kararlar) zaman damgası isteyin.

Şirket için imza: kim neyi imzalar

Şirketi olan biri için imza tek bir alım değil, bir yetki mimarisidir. Üç ayrı soruyu birbirinden ayırın: (1) kimin sertifikası var, (2) o sertifika şirketle bağlantılı mı, (3) o kişi ilgili kurumda yetkili olarak KAYITLI mı. Üçü de sağlanmadan işlem yürümez ve arıza genellikle üçüncüsündedir.

1. 1

   Temsilcinin kendi sertifikası

   Şirketi temsilen imzalayacak kişinin sertifikası, temsil ilişkisini içerecek biçimde düzenlenir.
2. 2

   Muhasebeciye ayrı yetki

   Muhasebeci kendi sertifikasıyla, sizin adınıza tanımlanmış yetkiye dayanarak işlem yapar. Kendi imzanızı ödünç vermeyin.
3. 3

   Kurumdaki yetki kaydı

   Gelir idaresi gibi kurumlarda kimin kimin adına işlem yapabileceği ayrıca bildirilir; bu bir imza işi değil, bir başvuru işidir.
4. 4

   Değişiklikte iptal

   Temsilci ya da muhasebeci değiştiğinde hem sertifika hem kurum kaydı güncellenir.

İlk hafta kontrol listesi

• •Sertifikanın içeriğini görüntüleyip kimlik numarasını doğrulayın.
• •Bitiş tarihini takviminize, bitiminden bir ay öncesine hatırlatma olarak koyun.
• •PUK kodunu kâğıda yazıp güvenli bir yere koyun; aynı çekmecede PIN bulundurmayın.
• •Sağlayıcının destek ve iptal bildirim kanalını telefonunuza kaydedin.
• •Kök sertifikaları kurun ve bir test imzası atın.
• •Kullanacağınız kurumların portallarında bir kez giriş yapıp çalıştığını görün.

Bulgarca terim sözlüğü

Sağlayıcı sayfaları ve kurum formları Bulgarcadır. Aşağıdaki on terimi tanımak, teklifleri karşılaştırmayı ve formları doldurmayı bir anda kolaylaştırır.

Sağlayıcı seçerken sorulacak yedi soru

1. 1

   Sertifikada kimlik numaram yer alacak mı

   Yabancı kullanıcı için en kritik soru budur; cevabı yazılı alın.
2. 2

   Kimlik doğrulamayı nerede yapacağım

   Yüz yüze mi, uzaktan mı; hangi belgeleri getirmem gerekiyor.
3. 3

   Hangi işletim sistemleri ve tarayıcılar destekleniyor

   Mac ya da Linux kullanıyorsanız bunu satın almadan önce sorun.
4. 4

   Zaman damgası dâhil mi

   Uzun ömürlü belgeler imzalayacaksanız gerekir.
5. 5

   Şirket için ayrı sertifika gerekiyor mu

   Ticaret sicili işlemleri yapacaksanız kapsamı netleştirin.
6. 6

   Kayıp hâlinde iptal kanalı nedir

   Telefon ya da çevrim içi kanal; çalışma saatleri de önemlidir.
7. 7

   Yenileme nasıl yapılır

   Süre bitmeden yenilemenin kolaylığı, ikinci yılın maliyetini belirler.

Yenileme, taşıma ve emeklilik

Sertifikanın ömrü sınırlıdır ve bittiğinde imza sessizce çalışmayı bırakır. Yenileme, süresi dolmadan yapıldığında genellikle daha basittir — kimlik doğrulama adımı hafifleyebilir ve kesinti yaşanmaz. Süre dolduktan sonra ise süreç çoğu zaman baştan başlar. Takvim hatırlatması kurmak, bu yazıdaki en ucuz tavsiyedir.

• •Bilgisayar değiştirdiğinizde sürücüleri ve kök sertifikaları yeniden kurmanız gerekir; sertifikanın kendisi kart ya da tokendedir.
• •Bulut imzada cihaz değişimi genellikle yalnız yeniden giriş ister; bu, sık cihaz değiştirenler için gerçek bir avantajdır.
• •İmzayı artık kullanmayacaksanız iptal ettirin; "süresi dolsun" diye beklemek gereksiz risktir.
• •Şirketten ayrılan bir çalışanın sertifikası, ayrılışla birlikte iptal listesine girmelidir.

Nerede saklanır, nerede saklanmaz

Nitelikli imza fizikî bir anahtar gibi düşünülmelidir. Kartı çekmecede, PIN'i kartın üstünde tutmak, kapıyı kilitleyip anahtarı kilidin üstünde bırakmakla aynıdır. Pratik düzen basittir: taşıyıcı bir yerde, PIN aklınızda, PUK ayrı ve güvenli bir yerde. Ortak kullanılan bilgisayarda imzayı takılı bırakmayın; iş bitince çıkarın. Bulut imzada da aynı mantık geçerlidir — telefonunuzun ekran kilidi, artık imzanızın kapısıdır.

Üç kullanıcı profili: size hangisi lazım

1. 1

   Yalnız yaşayan, çalışan bir birey

   İhtiyacınız genellikle sorgulamadır: vergi durumu, sigortalılık, belediye belgesi. Kurumların kişisel erişim kodları çoğu zaman yeter ve ücretsizdir. Nitelikli imzayı ancak elektronik adli sicil gibi imza isteyen bir hizmet gerektiğinde alın.
2. 2

   Serbest çalışan

   Beyan verirsiniz, sözleşme imzalarsınız, müşterilerle uzaktan çalışırsınız. Nitelikli imza burada gerçek bir zaman kazancıdır ve bulut/mobil imza en pratik biçimdir. Zaman damgasını da isteyin — sözleşmeler uzun ömürlüdür.
3. 3

   Şirket sahibi

   Ticaret sicili işlemleri imzasız yürümez ve elektronik başvuruda harç daha düşüktür. Ayrıca yetki mimarisini kurmanız gerekir: kendi sertifikanız, muhasebecinin ayrı yetkisi, kurumlardaki yetki kayıtları.

İmzasız yapılabilenler ve yapılamayanlar

Kontrol listesi

• •Sağlayıcıyı КРС listesinden doğruladım.
• •Sertifikada kimlik numaramın yer alacağını yazılı olarak teyit ettim.
• •Kullandığım işletim sistemi ve tarayıcının desteklendiğini sordum.
• •Taşıyıcı tipini kullanım alışkanlığıma göre seçtim.
• •PIN'i değiştirdim, PUK'u ayrı sakladım.
• •Kök sertifikaları kurup test imzası attım.
• •Bitiş tarihini takvime, bir ay öncesine hatırlatma olarak koydum.
• •Kayıp hâlinde arayacağım numarayı telefonuma kaydettim.

Sık sorulanlar

İlgili konular