Selamlaşma ve nezaket: Bulgaristan'da ilk aylar

Bir ülkeye yeni gelen kişinin en hızlı fark ettiği şey dil değil, davranış kodudur: kime nasıl hitap edildiği, ne zaman el sıkışıldığı, eve gidince ayakkabının çıkarılıp çıkarılmadığı. Aşağıdakiler yaygın gözlemlerdir, kesin kural değil — bölgeye, kuşağa ve ortama göre değişir. Ama ilk aylarda insanı en çok rahatlatan da tam olarak bu ayrıntılardır.

Kültür ve dil · Son gözden geçirme: 2026-08-16

Hitap: „Вие“ mi „ти“ mi

Bulgarcada Türkçedeki gibi bir nezaket ikinci çoğulu vardır: Вие (siz) resmî, ти (sen) samimi kullanımdır. Kurumda, iş görüşmesinde ve yaşça büyük biriyle ilk temasta Вие ile başlamak güvenli yoldur; ти demeye geçmeyi genellikle yaşça büyük olan ya da ev sahibi teklif eder. Yazışmada Господин (Bay) ve Госпожа (Bayan) unvanları soyadıyla birlikte kullanılır; resmî yazışmada akademik ve mesleki unvanların kullanımı da yaygındır. Hitap biçimlerinin ölçünlü kullanımı için dil kurumunun yayınları başvuru kaynağıdır.

Günlük kalıplar

Tablo hangi durumda hangisinin kullanıldığını gösterir; harflerin okunuşu için Kiril alfabesi yazısına bakın.
Durum	Kalıp	Not
Genel selam	Здравейте / Здравей	İlki resmî, ikincisi samimi
Sabah	Добро утро	Öğleden önce
Gün içi	Добър ден	Kurumda en güvenli seçenek
Akşam	Добър вечер	Akşam saatlerinde
Ayrılırken	Довиждане / Чао	İlki resmî, ikincisi gündelik
Teşekkür	Благодаря	Karşılığı: Моля / Няма защо

Eve davet edildiğinizde

Ayakkabıların kapıda çıkarılması yaygın bir uygulamadır; ev sahibi „gerek yok“ derse ısrar etmeyin.
Eli boş gitmemek yerleşik bir nezakettir — tatlı, kahve, şarap ya da çiçek sık tercih edilir.
Çiçekte tek sayı kutlamalara, çift sayı ise anma ve cenazeye ilişkilendirilir; bu ayrım tutarlı biçimde gözlenir.
Kadeh kaldırırken „наздраве“ denir ve göz teması kurulması beklenir.
Ev sahibinin tabağı ısrarla doldurması bir baskı değil, misafirperverlik biçimi olarak okunur.

Kurumda ve iş yerinde

Sıra numarası alın
Birçok kurumda girişte numara alınır ve ekrandan çağrılır. Numara almadan gişeye yaklaşmak sık yapılan bir yeni gelen hatasıdır.
Belgeleri hazır götürün
Kimlik ve adres bilgisi neredeyse her işlemde istenir. Randevu ve elektronik başvuru imkânları için devletin elektronik hizmetler portalına bakın.
Dakiklik
İş görüşmelerinde zamanında olmak beklenir; gecikme olacaksa önceden haber vermek yerleşik uygulamadır.
İsim günü
Doğum gününün yanında „isim günü“ de kutlanır ve o gün ikramı kutlayan kişinin kendisi getirir. Ofiste masaya konan tatlının sebebi çoğu zaman budur.

Baş hareketi tek başına güvenilmez

Onay için başın iki yana sallandığı, ret için öne doğru bir hareket yapıldığı yaygın bir gözlemdir — yani Türkiye'dekinin tersi. Ancak yabancılarla sık konuşan kişiler hareketi bilinçli olarak tersine çevirebiliyor, bu yüzden işaret çift anlamlı hâle gelebiliyor. Kritik bir konuşmada sözlü karşılığa dayanın: да (evet), не (hayır).

Sık sorulanlar

Türkçe selamlaşmak yadırganır mı?

Hayır. Türkçe konuşulan bölgelerde son derece olağandır. Diğer yerlerde önce Bulgarca bir selamla başlamak, karşı tarafın dilinize uyum sağlamasını beklemeden konuşmak daha nazik karşılanır.

Bahşiş vermek zorunlu mu?

Zorunlu değildir ama restoran, kuaför ve taksi gibi hizmetlerde hesabı yukarı yuvarlamak yaygın bir alışkanlıktır. Miktar kişisel tercihtir; memnun kalınmadıysa vermemek yadırganmaz.

Apartmanda komşularla ilişki nasıl kurulur?

Tanışma genellikle ortak giderler ve bina toplantısı üzerinden olur; merdivende selamlaşmak beklenen bir davranıştır. Gürültü ve ortak alan kuralları bina genel kurulunca belirlenir — taşınır taşınmaz sormak en kolay yoldur.